پاسخ من به سوال چگونه نویسنده شویم، تا امروز که این مطلب را می‌نویسم، چهار سال طول کشیده است. در این مدت به تمرین، مطالعه و آزمون و خطاهای فراوان در حوزه‌ی نویسندگی پرداخته‌ام و حالا از طریق نویسندگی پول در می‌آورم (کارشناس تولید محتوا هستم)، که البته مطلبی هم در پاسخ به سوال چگونه نویسندگی را شروع کنیم نوشتم. روزهایی را که رویای نویسندگی و  پولسازی از این طریق داشتم را کاملاً شفاف به یاد می‌آورم. شاید شما هم که این مطلب را می‌خوانید در جایگاه چهار سال پیش من ایستاده‌ باشید. تصمیم گرفتم تجارب این چند سال را به مرور در این مطلب بنویسم و جمع‌آوری کنم تا کمکی کرده باشیم و شما هم به رویای نویسندگی خود برسید. پاسخ به سوال چگونه نویسنده شویم را به 4 بخش تقسیم می‌کنم:

  • سوال‌های حوزه نویسندگی
  • عادت‌های نویسندگی
  • درس‌های نویسندگی
  • تمرین‌های نویسندگی

نکته: این مطلب را به مرور زمان و هر روز کامل‌تر می‌کنم. پس هر روزی که به این مطلب سر بزنید، مطالب جدیدی را در آن می‌یابید.

* سوال‌های نویسندگی

اول از همه به سوال‌های اساسی و پایه‌ای نویسندگی می‌پردازم.

نویسندگی | نویسندگی چیست؟

برای تعریف نویسندگی، ابتدا می‌خواهم تعریفم را از کار، محصول و انسان مولد ارائه دهم. کار، پیوند فعال انسان با طبیعت (هر آنچه در جهان وجود دارد) است. محصول، حاصل کار انسان است. انسان مولد، کسی است که محصولی را تولید می‌کند و خودش را به عنوان خالق آن محصول تجربه می‌کند و می‌شناسد. کار، خود-بیانگری انسان است. از نظر من، نویسندگی یکی از بنیادین‌ترین انواع کار زایا و سازنده است که در آن، نویسنده مطلبی را تولید می‌کند و خودش را به عنوان خالق می‌شناسد و تجربه می‌کند. نویسندگی از نظر من، خودسازی و خود-بیانگری انسان با کلمات است.

درآمد نویسندگی | آیا نویسندگی درآمد دارد؟

یک پیش‌زمینه‌ی ذهنی در جامعه‌ی ما وجود دارد که نویسنده و به طور کلی هنرمند را انسانی بدبخت و مفلوک و بی‌پول می‌دانند. اما اگر به شما بگویم که نویسنده‌ها در ایران درآمدهای چند ده و چند صد میلیونی دارند چه؟ احتمالاٌ حرف مرا باور نمی‌کنید. پس اول تجربه‌ی شخصی خودم را با شما به اشتراک می‌گذارم:

اسفند ماه سال 1398 بود که تب کرونا بالا گرفت و خانه‌نشین شدم. آن موقع 22 سال داشتم و تجربه‌ی کار تمام‌وقت را نداشتم، چه برسد به کسب درآمد از نویسندگی. همان موقع بود که با شاهین دوره‌ی تولید محتوا برداشتم و شروع به یادگیری تولید محتوا کردم. خودم هم کنجکاوانه دنبالش را گرفتم و منابع فارسی و انگلیسی را جویدم. با نیما شفیع زاده شروع به همکاری کردم و برای کسب اعتبار بیشتر، در وبلاگش شروع کردم به بلاگ‌نویسی. از آن‌جا بود که با سحر محمدی که مدیر محتوای شرکت سپاهان همراه بود آشنا شدم و چند ماه بعد از طریق او در شرکت سپاهان همراه استخدام شدم. همین الان که دارم این متن را می‌نویسم هم در این شرکت در سِمَت کارشناس محتوا مشغول به فعالیت هستم. در پاسخ به سوال حقوق نویسندگی چقدر است، خودم را مثال می‌زنم که در حال حاضر حقوق ثابتم 5 میلیون در ماه است. من از نویسندگی کسب درآمد می‌کنم، پس شما هم می‌توانید.

نویسندگی چقدر درامد دارد؟

درآمد نویسندگی نسبت به فعالیت و جایگاهی که دارید متفاوت است، چون می‌توانید همزمان با کار تمام وقت در شرکت، پروژه‌های فریلنس هم بگیرید و دورکاری کنید. کسب درآمد نویسندگی از 3 تا 30 میلیون تومان در ماه امکان‌پذیر است، و بلکه هم بیشتر. شاهین از طریق نویسندگی به درآمدی بالاتر از این هم رسیده است.

آیا نویسندگی در ایران درآمد دارد؟

بله. نویسندگی فقط کتاب چاپ کردن و نوشتن متن‌‌های سانتی‌مانتال بی‌مایه‌ای که هر روز در اینستاگرام می‌بینیم نیست. کپی‌رایتینگ و وبلاگ‌نویسی، شغل نویسندگی و پولساز هستند که افراد زیادی هم در ایران از این طریق پول در می‌آورند، گرچه تعداد نیروهای حرفه‌ای در این حوزه‌ها به دلیل تخصصی بودن و نوپا بودن این مهارت‌ها بسیار کم است.

مدرک نویسندگی | آیا به مدرک نویسندگی نیاز داریم؟

من وقتی اولین درآمدم را از طریق نویسندگی کسب کردم، هیچ مدرک نویسندگی‌ای نداشتم. در سال‌های گذشته شهوت مدرک‌ بر جامعه غالب بوده است؛ اما امروزه مشاغل و حرفه‌ها روزبه‌روز به سمت مهارت‌محور بودن سوق داده می‌شوند. در نتیجه، نیاز کمتری به مدرک دانشگاهی یا موسسه‌ای هست. البته من شما را از گرفتن مدرک نویسندگی منع نمی‌کنم. خودم هم از سایت هاب‌اسپات مدرک بازاریابی محتوا و دیجیتال مارکتینگ گرفتم. اما برای نویسندگی و کسب درآمد از طریق نویسندگی به هیچ مدرکی نیاز نداشتم.

نویسندگی خلاق | نویسندگی خلاق چیست؟

نویسندگی خلاق نوعی از نویسندگی است که در آن خلاقیت با استفاده از تخیل و نوآوری هدف اصلی است تا داستانی را از طریق نوشته‌هایی که تصاویر ذهنی قوی با تأثیر احساسی بالایی ایجاد می‌کنند روایت کند؛ مانند شعر نویسی، داستان کوتاه‌نویسی، رمان نویسی و غیره.

نویسندگی خلاق اغلب به عنوان نقطه مقابل نویسندگی آکادمیک (دانشگاهی)، تجاری و روزنامه‌نگاری محسوب می‌شود.

در نویسندگی خلاق از حواس پنج‌گانه و احساسات مختلف برای ایجاد تصاویر ذهنی قوی در ذهن خواننده استفاده می‌کنیم، در حالی که سایر انواع نویسندگی معمولاً به جای ایجاد تحریک عواطف، فقط حقایق و اطلاعات را در اختیار خواننده قرار می‌دهند.

نویسندگی خلاق اصول متعددی دارد که در این‌جا به تعدادی از آن‌ها می‌پردازم:

زبان تصویری

در نویسندگی خلاق از دایره لغات گسترده، حکایات، استعاره‌ها، تشبیه و سایر آرایه‌های ادبی استفاده می‌کند تا تصویری واضح در ذهن خواننده ترسیم کند.

تحریک عواطف و حواس پنج‌گانه

هدف اصلی نویسندگی خلاق، تحریک عواطف و حواس پنج‌گانه است. وظیفه شما به‌عنوان یک نویسنده خلاق این است که با نوشتن روایت برای دیگران، در وجود آن‌ها احساسی که می‌خواهید را به وجود بیاورید.

توصیف

دلیل این‌که انسان‌ها جذب یک داستان یا روایت می‌شوند، توصیف دقیق احساسات و محیط اطراف شخصیت روایت است. اصل “نگو، نشان بده” یکی از اساسی‌ترین اصول نویسندگی خلاق است. آنتوان چخوف در این باره اشاره می‌کند: «به من نگو ماه می‌درخشد. تلالو نور در خرده‌شیشه‌ی شکسته را به من نشان بده.»

انواع نویسندگی خلاق

نویسندگی خلاق طیف گسترده‌ای از نوشته‌ها را شامل می‌شود. در ادامه تعدادی از انواع نویسندگی خلاق را آورده‌ام:

  • رمان
  • داستان کوتاه
  • شعر
  • یادداشت
  • جستار
  • نمایشنامه
  • خاطرات
  • سخنرانی
  • ترانه
  • فیلم‌نامه

تست استعداد نویسندگی | آیا استعداد نویسندگی دارم؟

در پاسخ به سوال چه کسانی استعداد نویسندگی دارند، می‌توانم بگویم که هر کسی که توانایی فکر کردن داشته باشد، استعداد نویسندگی هم دارد. تنها کافی است بتوانید بیندیشید و در عین حال، آموزش نویسندگی ببینید و تمرین نویسندگی کنید. پس در جواب سوال “از کجا بفهمم استعداد نویسندگی دارم”، تمام استعداد نویسندگی که نیاز خواهید داشت، این است که ببینید آیا توانایی اندیشیدن دارید یا خیر.

شروع نویسندگی | چگونه نویسندگی را شروع کنیم؟

اولین گام برای شروع نوشتن، “زیادنویسی” است. برای متبحر شدن در مهارتی مانند نویسندگی، باید زیاد و مداوم بنویسیم. برای زیادنویسی خوب است از تمرینات مناسب برای زیادنویسی استفاده کنیم که به تعدادی از آن‌ها در ادامه اشاره می‌کنم. می‌توانید مطلب چگونه نویسندگی را شروع کنیم را هم برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد چگونگی انجام این تمرین های نویسندگی بخوانید.

* عادت‌های نویسندگی

در این بخش به عادت‌های نویسندگی مهمی می‌پردازم که هر کسی که می‌خواهد نویسنده شود، بهتر است این عادت‌ها را در خود پرورش دهد.

1. آزادنویسی

از نظر من مهم‌ترین تمرین و عادت نویسندگی، آزادنویسی است.

آزادنویسی یعنی:

  • بنویسیم بدون این‌ که فکر کنیم.
  • بنویسیم بدون این که خط بزنیم و ویرایش کنیم.
  • بنویسیم بدون این که سانسور کنیم.
  • بنویسیم بدون این که مکث کنیم.

همین امروز یک دفترچه یادداشت جدید تهیه کنید یا یک فایل ورد جدید باز کنید و حداقل 2 صفحه یا 500 کلمه در آن بنویسید. هر چیزی که در لحظه به ذهن‌‌تان می‌رسد را بدون ترس از قضاوت شدن بنویسید. هیچکس قرار نیست این نوشته‌ها را بخواند؛ حتی خودتان. برای نویسنده شدن نیاز داریم که به صورت روزانه آزادنویسی داشته باشیم.

2. کتابخوانی

خواندن و نوشتن، دوقلوهای ناگسستنی هستند. واقعیت این است که تا وقتی که خوراک مغزی مناسبی نداشته باشیم، نویسنده‌ی حاذقی نخواهیم شد.

چگونه کتاب بخوانیم؟ اصلا چرا باید کتاب بخوانیم؟ اول بیاییم جوابی برای این مسئله پیدا کنیم.

شنیده اید که می‌گویند: «فلانی روحش بلند است.»؟ به‌نظر شما چرا و چه زمانی این عبارت را به کار می‌برند؟ معمولا وقتی که یک نفر انسان متفکر و عمیقی است و فضیلت‌های فراوانی دارد. از جمله مهربانی، نوع دوستی، خردمندی و امثال این‌ها. اما تا به حال به این فکر کردید که چطوری یک نفر روحش را می‌تواند بلند کند؟

هگل، فیلسوف آلمانی در کتاب پدیدارشناسی روح، به بحث تجلی و تعالی روح اشاره می‌کند. در واقع می‌گوید که روح انسان با رنج، کشیده و بلند می‌‌شود. با رنج روحی. درست مثل بدنسازی که برای عضله‌سازی، بدن درد می‌کشد، روح برای بلند شدن باید رنج بکشد. کتابخوانی، مطالعه و تفکر هم رنج‌کشیدن روح محسوب می‌شوند. این‌ها کارهای آسانی نیستند و زحمت زیادی می‌طلبند. پس یکی از دلایل مهمی که برای کتاب‌خوانی متصور هستم و بهش عمل می‌کنم، تجلی و بلند شدن روح است.

در مطلب چگونه کتاب بخوانیم، روش مطالعه‌ی فعال خودم را به اشتراک گذاشته‌ام که می‌توانید از آن برای مطالعه‌ی فعال الگو بگیرید.

3. تفکر نقادانه

کارل مارکس جمله‌ای مهم دارد که در آن می‌گوید: «اگر حرمت و تقدسی وجود دارد، تنها سزاوار انتقاد است. هيچ پديده و شخصيتی از آماج انتقاد مصون نيست.»

تفکر نقادانه در تعریف ساده، پرسشگری و سوال پرسیدن در مورد ارزش‌ها و وقایع است. تفکر انتقادی، عمل تجزیه و تحلیل حقایق برای درک کامل یک مسئله یا موضوع است. فرایند تفکر انتقادی به طور معمول شامل مراحلی مانند جمع آوری اطلاعات و داده‌ها، پرسیدن سوالات متفکرانه و تجزیه و تحلیل راه‌حل های ممکن است. سقراط در اهمیت تفکر نقادانه می‌گوید: «زندگی نسنجیده ارزش زیستن ندارد.»

اگر می‌خواهیم نویسنده‌ای عمیق باشیم و نوشته‌هایی تاثیرگذار بنویسیم، تفکر نقادانه یکی از اصلی‌ترین عادت‌ها و ابزارهایی‌ست که می‌توانیم به کار ببریم.

پیشنهاد خواندنی برای مطالعه بیشتر در مورد تفکر نقادانه:

تفکر نقادانه چیست؟ 7 راه اساسی استفاده از تفکر نقادانه در زندگی